Assoc. Prof. Dr. Mithat DURAK Clinical Psychologist

Future of mankind is dependent on academic studies surrounded with ethical values. The future independent from science creates fear only.
Mithat DURAK, 05.02.2009, Bolu

TÜBİTAK 1001 PROJESİ: Diyabetli Hastalarda Strese Bağlı Gelişimin Yapısal Eşitlik Modeli ile İncelenmesi

ÖZET

Strese Bağlı Gelişim (SBG), travmatik yaşantı ya da ciddi derecede stres kaynağı olan yaşam olayları sonrası olumlu değişimlerin olması şeklinde tanımlanmaktadır (Milam, Ritt-Olsen, & Unger, 2004). SBG literatüründe; çevresel kaynaklar (örn., aile desteği), bireysel kaynaklar (örn., kişisel özellikler), olayın özellikleri (örn., yaşam olayının süresi), bilişsel işlemleme (örn., ruminasyon) ve başetme stratejileri (örn., planlı başetme) SBG ile ilişkili olabilecek etmenler olarak çalışılmışlardır. SBG’nin akut ya da kronik hastalıklar geçiren bireylerde oluşabileceği bilinmektedir (örn., Siegel, Schrimshaw, & Pretter, 2005). Ancak, literatürde diyabetli bireylerde kaygı ve depresyonla ilişkili değişkenlerle yapılmış çalışmalar oldukça yaygın olmasına rağmen,  SBG oluşumuyla ilişkili olabilecek etmenlerin araştırıldığı çalışmaların son derece sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışma, diyabetli hastalarda SBG, depresyon ve kaygı belirtileri ile ilişkili değişkenlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Ankara, Bolu ve Sivas’taki hastanelere başvurmuş olan diyabetli hastalara (N=1435) hazırlanan test bataryası uygulanmıştır. Aracı değişken modellerinin test edilmesinde Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) temel alınmış; gizil değişkenlerle (çevresel kaynaklar, kişisel kaynaklar, olayın özellikleri, bilişsel işlemleme, başetme stratejileri) gözlenen değişkenler (SBG, depresyon, kaygı) arasındaki ilişki üç ayrı modelle test edilmiştir. Bulgular literatürdeki diğer çalışmalarla karşılaştırılmış, klinik uygulamaya yönelik sonuçlar tartışılmıştır.

 

Anahtar Kelimeler: Strese Bağlı Gelişim, diyabetli hastalar, kaygı, depresyon, sosyal destek, bireysel kaynaklar, bilişsel işlemleme, başetme .