Doç. Dr. Mithat DURAK Klinik Psikolog

İnsanlığın geleceği etik değerlerle bezenmiş bilimsel çalışmalara bağlıdır. Bilimden bağımsız gelecek sadece korku yaratır.
Mithat DURAK, 05.02.2009, Bolu

TÜBİTAK 1001 PROJESİ: Ceza İnfaz Kurumu Personelinde Psikolojik Semptomatoloji: İş Stresi, Psikolojik Dayanıklılık, Tükenmişlik, Sosyal Destek ve Baş Etme Tarzları

İşteki çalışma koşullarının ve bireysel etkenlerin işyeri çalışanlarında psikolojik rahatsızlıkların gelişiminde etkili olduğu literatür bulgularında ifade edilmektedir. Ceza infaz kurumu personelinin stresli bir ortamda çalıştığı çeşitli araştırmalarda belirtilmektedir (Armstrong & Griffin, 2004; Şenol-Durak, Durak, & Gençöz, 2006; Pollak & Sigler, 1998; Schaufeli & Peeters, 2000). Bununla birlikte, ceza infaz kurumu personelinde psikopatolojiyi etkileyebilecek bireysel ve çevresel etkenlerin bir arada araştırıldığı kapsamlı bir çalışma bulunmamaktadır. Bu projede çeşitli faktörlerin ceza infaz kurumu personelindeki psikopatolojiye etkisi araştırılmıştır:  sosyo-demografik (örn., yaş, cinsiyet vb.) değişkenler, işin doğasına özgü etkenler (örn., cezaevi türü, mahkûmlarla iletişim süresi vb.), işle ilgili etkenler (iş stresi ve işe bağlılık), çevresel etkenler (farklı kaynaklardan alınan sosyal destek) ve bireysel etkenler (örn. psikolojik dayanıklılık, duygudurum vb.). Bu faktörler yüz yüze görüşme sonrası uygulanan psikometrik ölçüm araçlarıyla Türkiye’nin farklı illerinde toplam 37 ceza infaz kurumundaki personelden toplanan verilerle değerlendirilmiştir. Araştırmanın kapsamı ve amacı hakkında katılımcılara bilgi verildikten sonra gizlilik, onam ve gönüllülük prensipleri çerçevesinde 1528 (Bayan N=179; Erkek N=1349) ceza infaz kurumu personelinden veri toplanmıştır. Değişkenler arası ilişkiyi araştırmak için yapılan korelâsyon analizi sonrası gerçekleştirilen Bağımsız t-Test Analizleri ya da Tek Yönlü Varyans Analizleri (ANOVA) grup farklılıklarını ortaya koymuştur. Depresyon, kaygı ve duygusal tükenmişlik bağımlı değişken alınarak çoklu hiyerarşik regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular iş yeri stresinin ve işe bağlılığın yanı sıra çeşitli çevresel ve bireysel etkenlerin ceza infaz kurumu personelindeki psikopatolojide etkili olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular literatür çerçevesinde tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ceza infaz kurumu personeli, psikolojik semptomatoloji, depresyon, kaygı, duygusal tükenme, iş stresi, işe bağlılık, algılanan sosyal destek, psikolojik dayanıklılık, yaşama bağlılık, kontrol algısı, gelişim algısı, baş etme becerileri, problem odaklı baş etme, duygu odaklı baş etme, dolaylı baş etme, benlik algısı, onay arayışı, yaşam doyumu ve iş doyumu.